De KIYO partners SALINLAHI en Children’s Rehabilitation Center namen deel aan een recente humanitaire missie van NGO’s naar vluchtelingencentra om er psychologische eerste hulp te verlenen aan kinderen en jongeren. Gevoelens van angst, zowel voor Maute als het regeringsleger, droefheid voor alles wat verloren is en misschien nooit meer zal terugkeren, woede tegenover Maute en de onvoldoende hulp van de overheid, onveiligheid en onzekerheid rond wie ze al dan niet nog kunnen vertrouwen heersen onder de vluchtelingen.

40 gezinnen moeten het stellen met 1 toilet. Gebrek aan drink- en waswater en een weggevallen  financieel inkomen maken de situatie voor de vluchtelingen er niet beter op en sociale spanningen en risico’s op ziektes nemen met de dag toe. Kinderen en vrouwen, die samen het grootste en het meest kwetsbare deel van de vluchtelingen vormen, lopen in toenemende mate risico voor bedreigingen, verkrachting, uitbuiting en mensenhandel.

De oorlog in Marawi is historisch gezien geen verrassing en gaat terug naar de decennia lange verwaarlozing van het zelfbeschikkingsrecht van de Bangsamoro inheemse bevolking van Mindanao. Dat heeft geleid tot gewapende verzetsgroepen met, als gevolg van het uitblijven van resultaten, verschillende en steeds extremistischere afscheuringsgroepen zoals nu de door ISIS geïnspireerde Maute groep. Het negeren van het zelfbeschikkingsrecht van de Bangsamoro en het sinds dictator Marcos systematisch opdringen van de katholieke westerse cultuur door Manila en, achter de schermen, de VS, hebben dan weer alles te maken met de natuurlijke rijkdommen en de strategische ligging van het tweede grootste eiland van de archipel.

Het uitroepen van de krijgswet slechts enkele uren na het uitbreken van de gevechten op 23 mei was wel een beetje een verrassing en geeft de overheid en het leger vrijgeleide voor het nemen van alle maatregelen die ze nodig achten. Dit versterkt het gevoel van straffeloosheid en suprematie van het leger dat al geen te beste reputatie heeft. Zoals ondertussen al aangetoond met de bedreiging en beschieting van een inheemse school in een ander deel van Mindanao, zal dit leiden tot verhoogde repressie tegen iedereen die zich kritisch durft op  te stellen. Een andere verrassing was het feit dat de overheid diende toe te geven dat de VS aan het conflict deelneemt met verkenningsvluchten. Civiele maatschappij actoren beweren dat er al voor de aanvang van het conflict Amerikaanse militairen in de buurt van Marawi gestationeerd waren. Een voorlopig nog niet opgelost mysterie is de vraag hoe de Maute groep aan voldoende bewapening kon geraken voor het uithouden van een hevige stadsoorlog van meerdere weken.

Met een mogelijke verlenging en zelfs uitbreiding van de krijgswet over het gehele land, een verdere inmenging door de VS en de huidige vraagtekens of de voor oktober geplande lokale verkiezingen – toch wel de ruggengraat van een democratisch systeem – kunnen plaatsvinden, stellen onze partners SALINLAHI en CRC en andere civiele maatschappij groepen terecht vraagtekens bij een democratische toekomst voor het land en steunen we hen in hun eisen voor een onmiddellijke beëindiging van de bombardementen, het afvoeren van de krijgswet, Het garanderen van de rechten van de getroffen kinderen en het recht op zelfbeschikking voor de Bangsamoro.

Roger Camps, Programmafacilitator Filipijnen.